O'quv qo'llanma yozishning to'liq qo'llanmasi: tuzilma, hajm talablari, retsenziya, UDK va ISBN rasmiylashtirish hamda darslikdan asosiy farqlari.
O'quv qo'llanma - oliy va o'rta maxsus ta'lim muassasalarida muayyan fan yoki modul bo'yicha tayyorlanadigan o'quv nashri. Ko'p o'qituvchilar uchun bu birinchi jiddiy nashr bo'ladi: u lavozimga tanlov, attestatsiya va ilmiy unvonga talabgorlik hujjatlarida hisobga olinadi. Ushbu maqolada o'quv qo'llanma yozishning barcha bosqichlarini ketma-ket ko'rib chiqamiz.
O'quv qo'llanma va darslik o'rtasidagi farq
Eng ko'p beriladigan savol - shu. Farqni bilmasdan boshlangan ish ko'pincha qayta yozishga olib keladi.
- Darslik fan dasturini boshidan oxirigacha to'liq qamrab oladi, ta'lim standartiga qat'iy mos bo'lishi va vakolatli organ grifiga ega bo'lishi shart.
- O'quv qo'llanma darslikni to'ldiradi: ayrim mavzularni chuqurlashtiradi yoki amaliy mashg'ulotlarga mo'ljallanadi. Tasdiqlash tartibi soddaroq, muddat qisqaroq.
- Birinchi nashrni boshlayotgan mualliflarga aynan o'quv qo'llanmadan boshlash tavsiya etiladi.
O'quv qo'llanma tuzilmasi
Nashr quyidagi qismlardan iborat bo'ladi va bu ketma-ketlik amalda deyarli o'zgarmaydi:
- Titul varag'i, UDK va BBK indekslari, taqrizchilar haqida ma'lumot
- So'z boshi - qo'llanmaning maqsadi va undan foydalanish bo'yicha ko'rsatma
- Boblar va mavzular - o'quv dasturi ketma-ketligiga mos holda
- Nazariy material: ta'riflar, sxemalar, jadval va misollar
- Amaliy qism: masalalar, keyslar, laboratoriya va mustaqil ish topshiriqlari
- Har bob oxirida nazorat savollari va qisqa xulosa
- Glossariy, foydalanilgan hamda tavsiya etiladigan adabiyotlar
- Ilovalar: formulalar, normativ hujjatlar, qo'shimcha jadvallar
Hajm va rasmiy talablar
Talablar muassasaga qarab biroz farq qilsa-da, amaliyotda quyidagilar deyarli har doim so'raladi:
- Hajm: odatda 100 betdan yuqori, fan soatlariga mutanosib
- Retsenziya: kamida ikkita - biri tashqi, biri ichki taqrizchidan
- Bayonnoma: kafedra va ilmiy-uslubiy kengash qarori
- Indekslar: UDK va BBK, hamda ISBN raqami
- Originallik: antiplagiat hisoboti bilan tasdiqlanishi
Yozish bosqichlari
Tajriba shuni ko'rsatadiki, ish quyidagi tartibda olib borilganda muddat ham, sifat ham nazoratda qoladi:
- 1-bosqich. O'quv dasturi va soatlar taqsimotini tahlil qilish
- 2-bosqich. Prospekt - boblar va mavzular rejasini tuzish
- 3-bosqich. Adabiyotlar bazasini yig'ish, zamonaviy manbalarni tanlash
- 4-bosqich. Boblarni ketma-ket yozish, har birini alohida yakunlash
- 5-bosqich. Amaliy qism va nazorat savollarini ishlab chiqish
- 6-bosqich. Ilmiy va adabiy tahrir, korrektura, antiplagiat tekshiruvi
- 7-bosqich. Taqriz olish va bayonnomalarni rasmiylashtirish
- 8-bosqich. Nashriyot maketi, ISBN va bosmaxona
Ko'p uchraydigan xatolar
- Mazmun o'quv dasturiga mos kelmasligi - eng ko'p qaytarish sababi
- Amaliy qismning yo'qligi yoki juda kamligi
- Eskirgan adabiyotlarga tayanish
- Manbalar ro'yxatining noto'g'ri rasmiylashtirilishi
- Taqriz va bayonnomalarni oxirgi paytga qoldirish
Yordam kerakmi?
Qo'lyozma tayyor bo'lgach uni ekspertizadan o'tkazish kerak — bu jarayon my.gov.uz orqali amalga oshiriladi. Batafsil: o'quv qo'llanmani ekspertizadan o'tkazish tartibi.
Ilmiyxizmat.uz jamoasi o'quv qo'llanmani tuzilmasidan nashrgacha tayyorlab beradi. Batafsil ma'lumot va narxlar: o'quv qo'llanma yozish xizmati. Agar sizga fan dasturini to'liq qamrab oladigan nashr kerak bo'lsa - darslik yozish xizmati sahifasiga qarang.